.jpg)
CÓ MỘT DÒNG SÔNG NHƯ THẾ!
Quê hương ơi! Ta có một dòng sông
Thắm máu Cha Ông! Mấy đời gian khổ
Điện Hải - Cửa Hàn! Xương phơi máu đổ
Đồi Tiên Sa vùi lấp xác quân thù.
Đoàn quân đi giữa Tháng Tám Mùa thu
Thành Thái Phiên ngút ngàn lửa cháy!
Đau đớn lương dân! Dòng sông máu chảy
Vận nước điêu linh! Tang tóc đôi bờ.
Sông chở hồn ta bao năm tháng tuổi thơ
Kéo lưới, giăng câu những ngày nắng hạ
Thương quá mẹ ơi, một đời vất vả
Tần tảo mom sông, mòn mỏi cánh cò.
Sông chở tình tôi! Thương lắm một con đò
Bên bến vắng những chiều ông lái đợi!
Đã mấy mùa thu xa vời vợi!
Bến sông buồn, lữ khách đã đi xa
Sông Hàn ơi, dòng sông của thi ca
Sông với ta đã nặng lòng tri kỷ
Ta xuôi thuyền qua bao ngàn hải lý
Vẫn trở về nêu đậu bến sông quê!
HÀN GIANG
Nhà thơ Hàn Giang
LỜI BÌNH:
Trong số những bài thơ được viết theo chủ đề QUÊ HƯƠNG VÀ DÒNG SÔNG mà Chi hội VHNT Nguồn Việt Đà Nẵng phát động, có thể nói rằng bài thơ CÓ MỘT DÒNG SÔNG NHƯ THẾ! của Hàn Giang ở phần đầu có gắn liền với lịch sử đất nước thời kỳ thực dân Pháp mở màn xâm lược Việt Nam, đã gây ấn tượng và cảm xúc lớn trong tôi, thôi thúc tôi cầm bút viết mấy dòng bình luận này.
Dòng sông Hàn ngày xưa từng được gọi là Cửa Hàn. Lịch sử Việt Nam có một điều ngẫu nhiên mà rất tự hào là đặt trên vai người dân xứ Quảng hai lần tiên phong đối diện và chiến đấu sinh tử lần lượt với hai tên thực dân và đế quốc liên tiếp trong hai thế kỷ 19 và 20.
Với lần đầu tiên, "rạng sáng ngày 1/9/1858, quân Pháp nã đại bác bắn phá hệ thống đồn lũy của quân đội nhà Nguyễn, vây đánh hai thành An Hải và Điện Hải, chiếm bán đảo Sơn Trà, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược". Nhà thơ Hàn Giang đã khái quát sự kiện lịch sử ấy về dòng sông quê hương anh bằng khổ thơ đầu tiên:
"Quê hương ơi! Ta có một dòng sông
Thắm máu Cha Ông! Mấy đời gian khổ
Điện Hải - Cửa Hàn! Xương phơi máu đổ
Đồi Tiên Sa vùi lấp xác quân thù"
Thành phố Đà Nẵng dưới thời thực dân Pháp đô hộ, qua nhiều thập kỷ quân dân ta chiến đấu kiên cường chống kẻ thù, mãi đến Cách mạng tháng 8 thành công được gọi là thành Thái Phiên. Vậy mà phải mất thêm 9 năm nữa, quân và dân ta mới đánh đuổi thực dân Pháp khỏi bờ cõi nước ta với biết bao xương máu của dân tộc:
"Đoàn quân đi giũa Tháng Tám Mùa thu
Thành Thái Phiên ngút ngàn lửa cháy!
Đau đớn lương dân! Dòng sông máu chảy
Vận nước điêu linh! Tang tóc đôi bờ"
Với một đất nước, quê hương và dòng sông như thế, nhà thơ Hàn Giang không tự hào sao cho được? Bởi đúng như nhà thơ Tố Hữu đã từng có hai câu thơ: "Phải bao máu thắm trong lòng đất/ Mới ánh hồng lên sắc tự hào". Hàn Giang đã mở đầu cho bài thơ của mình bằng hai khổ thơ thật ấn tượng.
Nhà thơ Hàn Giang được sinh ra và lớn lên ở làng An Hải ngày xưa (nay thuộc phường An Hải Đông), mà cha anh từng làm nghề lưới cá và mẹ anh tần tảo sớm khuya mua bán cà ở ven sông Hàn:
"Sông chở hồn ta bao năm tháng tuổi thơ
Kéo lưới, giăng câu những ngày nắng hạ
Thương quá mẹ ơi, một đời vất vả
Tần tảo mom sông, mòn mỏi cánh cò"
Phải chăng cái nghề "kéo lưới, giăng câu những ngày nắng hạ" của người cha thân yêu ngày xưa mà khi còn là cậu bé 6, 7 tuổi, anh từng lẻo đẻo theo cha ngồi trên chiếc xuồng nhìn cha quăng lưới đã đi vào ký ức tuổi thơ của anh để hôm nay anh có được câu thơ rất giàu chất thơ: "Sông chở hồn ta bao năm tháng tuổi thơ". Và người mẹ thương yêu của anh vì đàn con mà lặn lội khuya sớm mua cá ở "mom sông" đem ra chợ bán để anh được cắp sách tới trường đến hết phổ thông, mà hôm nay Hàn Giang có được hai câu thơ quá thương về mẹ của mình: "Thương quá mẹ ơi, một đời vất vả"/ Tần tảo mom sông, mòn mỏi cánh cò". Tôi đoan chắc rằng khi viết hai câu thơ này là kiến văn anh được tiêu hóa từ thơ của cụ Tú Xương, cũng như hình ảnh ẩn dụ về người mẹ trong ca dao.
Cũng như tôi, khi đã bước vào "tuổi trưởng thành khắc khổ" thì đất nước được giải phóng và thông nhất giang sơn, Hàn Giang vào lính để bảo vệ biên giới Tổ Quốc. Sau khi phục viên trở về với cuộc sống đời thường, anh lại tiếp tục gắn bó với dòng sông Hàn để kiếm sống trong tư cách là "Ông lái đò":
"Sông chở tình tôi! Thương lắm một con đò
Bên bến vắng những chiều Ông lái đợi!
Đã mấy mùa thu xa vời vợi!
Bến sông buồn, lữ khách đã đi xa"
"Ông lái đò"- đó là cách nói khiêm hạ của nhà thơ Hàn Giang. Vì thực chất cái nghề của anh hiện tại, anh được đảm nhiệm là Giám đốc công ty du thuyền sông Hàn, mà trong số các du thuộc Công ty, anh có sở hữu nguyên một chiếc du thuyền Hàn Giang. Công việc của anh nếu ở thời điểm thuận lợi thì hái ra tiền không ít. Nhưng do mấy năm qua vì đại dịch COVID, du khách trong và ngoài nước vắng teo, khiến anh đành hạ hai câu rất hình ảnh và cũng rất giàu chất thơ: "Đã mấy mùa thu xa vời vợi!/ Bến sông buồn, lữ khách đã đi xa"
Có thể nói rằng, từ sau ngày đất được thống nhất đến nay, dòng sông Hàn là nguồn cảm hứng sáng tác của không biết bao nhiêu là tác phẩm thơ ca, nhạc, họa... Và hằng ngày ngồi trên du thuyền Hàn giang chờ du khách đến mà "hót bạc", nhà thơ Hàn Giang đã có cảm nhận rằng sông Hàn với anh như đã hình thành nên một mối tình "tri kỷ". Mấy mươi năm trôi qua, với hàng ngàn chuyến tàu du lịch đưa khách vòng quanh tham quan bán đảo Sơn Trà, anh đã xác định là sẽ chung thủy với nghề và không bao giờ rời xa dòng sông Hàn đã gần một đời gắn bó với anh:
"Sông Hàn ơi, dòng sông của thi ca
Sông với ta đã nặng lòng tri kỷ
Ta xuôi thuyền qua bao ngàn hải lý
Vẫn trở về nêu đậu bến sông quê!"
Bằng thể thơ bát ngôn và với 5 khổ thơ, nhà thơ Hàn Giang đã gợi lại trong ký ức của người đọc về dòng sông Hàn lịch sử năm xưa khi tàu thực dân Pháp tiến vào cửa Hàn, bắn đại bác chính thức xâm lược nước ta. Và chính dòng sông Hàn là nơi cha mẹ anh đã một đời gắn bó, cũng như chính bản thân nhà thơ từng gần một đời ngao du trên sóng nước sông Hàn với tứ cách "Ông lái hái ra tiền" bằng những câu thơ giàu hình ảnh, giàu chất thơ và không kém phần lãng mạn.
Chúc mừng sự thành công của nhà thơ Hàn Giang với bài thơ CÓ MỘT DÒNG SÔNG NHƯ THẾ! nhé!
Nông Sơn, 16/3/2023
Trần Thu Giang (Dũng Lê)
*Cám ơn 2 tác giả đã gởi bài về Blogquangnam
