.jpg)
QUÊ HƯƠNG TÔI!
Quê hương tôi miền trung du Trung Phước
Với dòng sông xanh mát Thu Bồn
Bên kia sông làng cây trái Đại Bình
Cây rợp bóng toả che đường thôn mát
Xuôi dòng sông có làng Phường Rạnh
Ngược dòng sông là đất Cà Tang
Với bến đò qua bên ấy Nông Sơn -
Mỏ than lớn của miền Trung ta đó
Cứ mỗi năm ông trời tuôn lửa hạ
Nước giếng sâu không đủ để mà dùng
Mùa mưa về nước đổ tự đầu nguồn
Lụt ập đến mang phù sa màu mỡ
Cho xanh rờn những bãi mía , nương dâu …
Để hàng năm giữa hạ đến sang thu
Nhộn nhịp mít, thơm, sầu riêng, xoài trụ,
Thanh trà, loòng boong, cam, hường, đu đủ ...
Trái ba miền hội tụ đất quê tôi .
Tuổi ấu thơ tôi ghi nhớ trọn đời
Sống giữa quê hương nhờ dòng sữa mẹ
Tôi ốm đau, khó nuôi từ tấm bé
Lòng mẹ tôi sâu thẳm đại dương .
Tuổi thiếu niên, ác liệt, phải tha hương
Tuổi trưởng thành hồi hương vào bộ đội
Gian khổ khôn lùi, lòng nhớ quê vời vợi
Man mát rừng thu, chiều tím, hái sim.
Đẹp vô cùng mùa thu đêm trăng
Dạo chơi trên sông- chèo thuyền đi ngược
Buông thuyền trôi, nhìn trời mây non nước
Thung lũng sông trăng sương khói trập trùng ...
Chỉ bấy nhiêu là hình ảnh quê hương
Sướng - khổ , buồn – vui tôi hằng gắn bó
Dẫu năm tháng cuộc đời tôi nhiều sóng gió…
Vẫn lòng tôi đẹp nhất: Mẹ - quê hương .
Thu 1992
Tác giả: Dũng Lê (BD:Trần Thu Giang)
Quế Trung, Nông Sơn, Quảng Nam
LỜI BÌNH:
Nhà thơ Trần Thu Giang tên thật là Lê Phước Dũng, anh là vừa là thi sĩ có nhiều sáng tác hay, vừa là một cây bút bình thơ cừ khôi trong trang VHNT Nguồn Việt. Tuy là huynh đệ thi hữu trong Nguồn Việt nhưng ngoài đời tôi và anh cũng mới quen biết từ dịp lễ 30/4/2022. Tôi và anh lại có nhiều điểm đồng cảm trong cuộc sống, trong cách nghĩ về đạo và đời, bởi vì anh cũng từng là đồng nghiệp với tôi, đặc biệt trong thơ văn tôi và anh có những cảm nhận tương đồng, tiệm cận.
Anh là một người con của mảnh đất Nông Sơn, mảnh đất hội tụ của nhiều phong tục, tập quán vùng quê đặc sắc về văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh và lễ hội. Có nhiều truyền thuyết hư hư, thực thực gắn liền với tên làng, tên núi, tên sông như: Vườn Tiên,Động Tiên trên Núi Chúa với nhiều huyền thoại: Vườn cây ăn quả của các nàng tiên, Bà Bóng quái dị…Lăng Bà Thu Bồn với lễ hội Bà Thu Bồn là một nét văn hóa truyền thống từ bao đời của người dân, Hòn kẽm Đá Dừng một thắng cảnh tuyệt đẹp đã đi vào thơ ca. Nơi đây cũng là vùng đất học với nhiều nhà tri thức nổi tiếng như “Tứ kiệt” Nguyễn Đình Hiến, bác sỹ Bùi Kiến Tín, giáo sư Hoàng Châu Ký, nhà thơ Tường Linh… Bởi vậy nhà thơ Trần Thu Giang yêu quê hương của mình rất sâu đậm và anh đã tâm tình qua bài thơ: QUÊ HƯƠNG TÔI.
Quê hương anh là một miền trung du có địa danh làng Trung Phước, thuộc xã Quế Trung, huyện Nông Sơn (xưa thuộc Quế Sơn), làng Trung Phước cách làng Đại Bình bởi dòng sông Thu Bồn, một con sông lớn của tỉnh Quảng Nam bắt nguồn từ đỉnh núi Ngọc Linh của Trà Linh huyện Nam Trà My tỉnh Quảng Nam và huyện Đăk Glei của tỉnh Kon Tum. Dòng sông Thu ngày xưa nước trong xanh vào mùa hè rất mát và tôi cũng từng có một thời gian thường tắm sông Thu vào những chiều hè nắng gắt. Bên kia sông là làng Đại Bình còn có tên gọi xưa là Đại Bường; làng Đại Bình được ví von là Nam bộ thu nhỏ, bởi nơi đây có rất nhiều loại trái cây như Nam bộ, đất nơi đây rất bằng phẳng và phì nhiêu; thổ nhưởng ở đây hằng năm được bồi đắp một lượng phù sa của con sông Thu, vì cây cối quanh năm tươi tốt che rợp bóng làng.
"Quê hương tôi miền trung du Trung Phước
Với dòng sông xanh mát Thu Bồn
Bên kia sông làng cây trái Đại Bình
Cây rợp bóng toả che đường thôn mát."
Từ Trung Phước ta xuôi dòng sông Thu về hướng Đông (Duy Xuyên) thì giáp làng Phường Rạnh hay còn gọi là làng Trung An của xã Quế Trung; ngược lên phía tây có đỉnh núi Cà Tang hay còn gọi là Gà Tang. Tương truyền xưa kể lại vùng thượng nguồn Thu Bồn là đất " Địa linh nhân kiệt" vì vậy ngày xưa có thầy địa lý của người Tàu sang chu du tìm long mạch đến khu vực Trung Phước Đại Bình thấy thế đất long phục nơi đây, bỗng giật mình, nếu để thì nước Nam nhân tài xuất hiện ngày càng nhiều. Thầy bèn dùng phép thuật để trảm Long yểm huyệt. Trong một đêm mưa to gió lớn,Thầy đằng vân giá võ dùng phù chú cắt đứt mạch nước trong núi cà tang chảy ra từ đó gà trong vùng không gáy nữa, dân địa phương gọi là núi "gà tang". Không biết có phải vì thế hay không mà vào mùa hè thì nơi đây thường xảy ra hạn hán, nước giếng thường khô cạn, Dòng sông Thu cũng cạn dòng, muốn cho ca nô lên xuống dọc sông Thu người dân phải nạo vét dòng sông, nhưng theo tôi thì do cuộc sống khó khăn vào thập niên 1980 - 1990, người dân nơi đây vào rừng khai thác gỗ phá rừng cho nên làm cạn nguồn nước vào mùa khô. Về mùa mưa thượng nguồn sông Thu thường có lũ lụt rất lớn. Lũ lụt làm cho người dân rất vất vả phải di dời tài sản và con người lên núi tránh lũ, nhưng mặt khác nó mang lại một lượng phù sa tươi tốt bồi đắp cho đất màu mỡ để thuận lợi cho việc canh tác nông nghiệp. Vì vậy nó tạo nên một làng trái cây mang đặc trưng Nam bộ của Đại Bình, mà tác giả đã mô tả trong đoạn thơ:
"Xuôi dòng sông có làng Phường Rạnh
Ngược dòng sông là đất Cà Tang
Với bến đò qua bên ấy Nông Sơn -
Mỏ than lớn của miền Trung ta đó
Cứ mỗi năm ông trời tuôn lửa hạ
Nước giếng sâu không đủ để mà dùng
Mùa mưa về nước đổ tự đầu nguồn
Lụt ập đến mang phù sa màu mỡ
Cho xanh rờn những bãi mía , nương dâu …
Để hàng năm giữa hạ đến sang thu
Nhộn nhịp mít, thơm, sầu riêng, xoài trụ,
Thanh trà, loòng boong, cam, hường, đu đủ...
Trái ba miền hội tụ đất quê tôi."
Tuổi thơ của nhà thơ Trần Thu Giang cũng như những đứa trẻ khác, anh sinh ra rất khoẻ mạnh, bụ bẫm, nhanh ăn chóng lớn, một đứa trẻ rất háu sữa, có những hôm vừa bú xong mẹ anh đi chưa tới chợ (chợ Trung Phước rất gần nhà anh) anh đã khát sữa thèm bú khóc to buộc ba anh phải xin sữa các mẹ trong làng cho anh bú, vì vậy so với những đứa trẻ khác anh có phần nhỉnh hơn, kháu khỉnh dễ thương nên những chú lính đóng quân gần làng thường đến chơi bồng bế và cho ăn, với cái tính háu ăn của chú bé nên đã bị sự cố về sức khoẻ, chú bị một căn bệnh tiêu chảy (còn gọi là dịch tả) một căn bệnh hiểm nguy thời bấy giờ, cho nên dẫn đến nguy kịch đến tính mạng. Nhưng anh có một người mẹ hết lòng thương yêu con cái, với tình mẫu tử sâu nặng, Mẹ lặn lội tứ phương đã cứu sống anh, như dòng thơ anh viết trong bài "Tuổi ấu thơ":
"Tuổi thơ bé bệnh tôi nằm chờ chết
Nghe cú kêu mẹ chết điếng trong hồn
Tôi khỏi bệnh nhờ ông thầy thuốc bắc
Lòng mẹ tôi vác nặng cả càn khôn."
Thiếu thời với anh đã trải qua bao khổ ải, trôi nổi, cũng từng xa quê hương bởi chiến tranh ác liệt, vì trong chiến tranh Trung Phước - Nông Sơn là nơi giao tranh ác liệt của hai bên, gia đình anh đành xuôi dòng Sông Thu xuống xã Hòa Khánh, huyện Hòa Vang để lánh nạn và học tập; sau ngày quê hương giải phóng với tuổi thanh xuân của chàng trai có một tâm hồn lãng mạn, mơ mộng, dạt dào cảm xúc với cảnh đẹp của quê hương, đành phải cố nén trong lòng, để vào bộ đội thực hiện nghĩa vụ của một thanh niên để bảo vệ nền hòa bình và toàn vẹn lãnh thổ cho đất nước. Với một tâm hồn thi sĩ những rừng thu, chiều tím, những đồi sim, những đêm trăng thanh gió mát ngược xuôi trên dòng sông Thu đã gợi cho tác giả một bức tranh thu êm ả, nhiều màu sắc của một miền quê yên bình, xinh đẹp nên thơ đã khiến cho con người xa quê như anh thổn thức. Tình yêu quê với nỗi nhớ da diết.
"Tuổi ấu thơ tôi ghi nhớ trọn đời
Sống giữa quê hương nhờ dòng sữa mẹ
Tôi ốm đau, khó nuôi từ tấm bé
Lòng mẹ tôi sâu thẳm đại dương .
Tuổi thiếu niên, ác liệt, phải tha hương
Tuổi trưởng thành hồi hương vào bộ đội
Gian khổ khôn lùi, lòng nhớ quê vời vợi
Man mát rừng thu, chiều tím, hái sim.
Đẹp vô cùng mùa thu đêm trăng
Dạo chơi trên sông- chèo thuyền đi ngược
Buông thuyền trôi, nhìn trời mây non nước
Thung lũng sông trăng sương khói trập trùng..."
Nhưng cuộc đời đâu phải ai cũng được suông sẻ, có người sau nỗi khổ là đến hồi thái lai, nhưng đối với anh sự trắc trở cuộc đời nó luôn bám lấy anh. Sau giải ngũ anh cũng từng là cán bộ của Viện Kiểm Sát Nhân Dân huyện Quế Sơn vào thập niên 90, công chức nhà nước đã "oách" rồi, anh con làm trong một ngành "oách" đầy quyền lực nhất ở quê. Tiếc là cái nghề " Oách" đó của anh không được lâu, không gắn bó suốt cuộc đời anh, vì sự ích kỷ, sự thiếu hiểu biết, sự vô cảm của một vài cán bộ địa phương. Anh đành đoạn sang ngang qua làm một nghề " tử tế " rất văn hóa đó là Thư viện trường học, ở một thành phố trẻ năng động, đáng sống- thành phố bên bờ sông Hàn. Nơi đây đã đem lại cho anh niềm vui, hạnh phúc; nơi đây anh đã tìm được nửa trái tim còn lại để thắp lên một ngọn lửa hồng ấm áp yêu thương, cho đến khi tuổi lục tuần, anh nghỉ hưu về lại quê nhà; về với đất Mẹ nơi chôn nhau cắt rốn, nơi in đậm hình bóng của người Mẹ đã mang nặng đẻ đau và cho anh dòng sữa ngọt ngào nuôi anh khôn lớn. Nơi mà dòng Thu Giang đã tắm mát cả đời anh, đã khắc sâu bao kỷ niệm tuổi thơ, thanh xuân, đã tạo ra nhà thơ Trần Thu Giang, Trần là họ của người mẹ kính yêu của anh, Thu Giang là dòng sông Thu Bồn thương nhớ!
"Chỉ bấy nhiêu là hình ảnh quê hương
Sướng - khổ, buồn – vui tôi hằng gắn bó
Dẫu năm tháng cuộc đời tôi nhiều sóng gió…
Vẫn lòng tôi đẹp nhất: Mẹ - quê hương."
Bài thơ viết theo thể bát ngôn, với ba mươi ba câu một con số rất đẹp, không dài nhưng đã mô tả trọn vẹn một Quê hương anh với phong cảnh tuyệt đẹp, giới thiệu cho độc giả biết một làng trái cây phong phú, ngon ngọt không thua gì vựa trái cây Nam bộ, một điểm du lịch tuyệt vời với những địa danh, thắng cảnh làm say đắm lòng người. Bài thơ cũng đã giới thiệu súc tích nhưng đầy đủ về cuộc đời, về đời sống tình cảm của tác giả, về tình yêu sâu đậm với quê hương và đặc biệt là tình cảm sâu nặng với người Mẹ kính yêu của anh.
Đà Nẵng, 15/8/2022
Tác giả: Trần Ánh (Trần Thắng Đông)
Quế An, Quế Sơn, Quảng Nam
*Cám ơn 2 TG đã gởi bài về Blogquangnam
