.jpg)
"Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn"
(Ca dao VN)
Sen đương nở rộ
ĐẦM SEN PHÙ SA QUÊ EM
Nếu có dịp trở về quê nhà xứ Quảng giữa mùa Hạ thì có lẽ tôi sẽ chọn cho mình một nơi lý tưởng để trải lòng mình ra trước không trung bao la rợn ngợp của cảnh quan thiên nhiên rộng mở đang dang tay đón chờ bao cặp mắt hút hồn bởi vẻ đẹp tự nhiên vốn có của nó.
Đi dọc theo con đường bê tông hóa nông thôn, từ đầu đường rẽ ngang quốc lộ 1 A xuống đến cuối thôn 12 cũ, nay mang tên mới là thôn Phù Sa, bạn sẽ ngước mắt ngắm nhìn một cánh đồng mênh mông, bát ngát, bao la và không thể tin nổi có một đầm sen với diện tích không hề nhỏ đẹp mê hồn khi đặt chân ghé đến nơi này. Sen bắt đầu trồng khoảng ra Tết cổ truyền tháng Giêng, lác đác đầu tháng Ba, đến độ hai mươi ngày tiếp theo sẽ có búp. Khi đến một tháng sau sẽ nở rộ. Và hơn ba mươi ngày nữa là thời điểm đẹp nhất, tỏa sắc bung lụa trên con nước quen thuộc mang tên cầu "Pa Ra" (Cửa Khâu).
Xòe cánh mỏng manh
Dọc bờ kênh xanh mát với dòng nước trong veo, hai bên lối cỏ xanh rờn non mơn mởn nhú lên quyến rũ mấy anh trâu bò thi nhau gặm trên đồng vắng, nhìn những hình ảnh quen thuộc gắn liền với làng quê bình dị đất Việt, mỗi cảnh đều mang một vẻ đẹp không giống nhau nhưng lúc nào tôi cũng thích đầm sen quê hương mình, nơi quê cha đất mẹ vì nó có một sức lôi cuốn đến diệu kỳ.
Trời gió nhẹ tôi đi về nơi ấy
Ngắm đầm sen mênh mông bát ngát tình
Màu xác pháo tỏa ra: trắng, hồng, xinh
Dưới cái nắng Hè xanh bình minh đến.
.jpg)
Búp đang hé cười đón chào ngày mới
Sự kết hợp pha lẫn của hồng phấn cộng với trắng tinh khôi như đôi má xinh của con gái tuổi mười lăm em trở thành thiếu nữ. San sát nhau, đan xen nhau cánh này úp lên cánh kia tỏa hương khoe sắc thắm. Từng búp sen vừa nhú lên vẫn còn e ấp nấp dưới tán lá xanh to xen kẽ nụ hoa tròn mũm mĩm tràn trề sức sống. Sen mọc dày đặc, bên cạnh hoa và búp, nụ còn có không ít chiếc lá với phiến to tỏa ra xanh mướt cùng với đường gân lá mờ nhạt không hề thấm nước cứ bồng bềnh xoe tròn trên mặt hồ mênh mông giống như bảo vệ che chở cho cả đầm. Cây có thân mềm, ruột rỗng được nối từ đáy bùn lên trên, ở đầu mỗi thân sẽ có một búp chúm chím cánh hồng sắp nở cao vút vươn mình lên sừng sững trông rất vững chắc.
Bung lụa lộ ra nhị vàng trông rất thích
Phù Sa quê hương tôi có một đầm sen rất rộng lớn, dưới đầm rất nhiều bùn non. Đây là điều kiện rất tốt để sen có thể sinh sôi nảy nở trên mảnh đất phì nhiêu. Với bốn mùa Xuân Hạ Thu Đông nó đều cho vẻ đẹp riêng nhưng đẹp nhất vẫn là vào mùa hoa nở. Sương sớm ban mai đọng trên lá non căng tròn từng giọt long lanh lăn qua lăn lại khi ta chạm tay vào lá như mấy giọt nước trong vắt. Mong manh thon, dài từng cánh hoa,có nhiều tầng chồng lên nhau, có cánh màu trắng, có cánh hồng nhạt phớt nhẹ khi ta sờ tay vào thật mềm mại làm sao.
Màu sắc cánh hoa cứ đậm dần từ trong ra bên ngoài. Tán rộng rực rỡ là lúc cánh hoa xòe ra nhẹ nhàng, thanh khiết sờ lên rất thích, phảng phất hương thơm dịu nhẹ man mác đầy dư vị của Mông Lãnh làng quê khiến tâm hồn ta thư thái, dễ chịu hơn.
Chè sen-món ăn khoái khẩu
Ngó sen nằm sát dưới bùn lầy nhưng vẫn mang màu trắng mà chẳng bao giờ hôi tanh.Chính vì mùi hương bay theo gió thoảng qua giữa mùa Hạ làm cho cái nắng nóng tự nhiên trở nên mát dịu hẳn ra. Nhìn kỹ thấy hoa được nâng niu bằng một cuống rất dài nổi lên khỏi mặt nước. Chiếc lá to như cái nón ấy toa ra mát rượi che phủ cả mặt đầm. Thích nhất là thò tay xuống nước và tát nước lên lá nhưng nó cứ lăn qua lăn lại mãi mà lá không ướt, sự kỳ diệu là chỗ đó.
Cứ mỗi độ tháng Năm về là đến mùa sen nở và làm cho tôi hồi tượng lại giờ lên lớp bên giảng đường hôm đó. Có một lần bất chợt học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, cô giáo đang dạy và kể chuyện về cuộc đời sự nghiệp của Người, trong đó cô có nhắc đến Bác Hồ của chúng ta sinh vào đúng mùa hoa sen nở (19/05). Bác sinh ra tại Làng sen thuộc xã Kim Liên, Huyện Nam Đàn,Tỉnh Nghệ An. Và con đường rẽ vào nhà Bác hiện ra một đầm sen rất đẹp.
Làng sen quê Bác
Dù biết rằng sen nơi nào cũng có, nhà tranh vách lá nơi nào cũng thấy nhưng không hiểu sao khi bạn đứng trước không gian làng quê ấy làm cho ai cũng trào dâng một cảm xúc lâng lâng khó tả. Mặt nước hồ phẳng lặng, cái ao bên cạnh con đường dẫn lối vào nhà Bác ngập tràn là sen hồng đan xen chen chúc nhau dày đặc như góp phần tạo nên cái vẻ dịu mát xua tan đi nắng Hè oi bức của mảnh đất này. Quyến rũ, ngào ngạt hương thơm lừng ngan ngát và tinh khiết làm sao!
Nhìn hình ảnh tự dưng nhớ Người, sen và Bác thật gần gũi như người bạn thân thiết tự bao giờ không biết nữa. Sen vừa đẹp, vừa khai sáng, vừa thuần khiết, vừa rất đỗi đời thường,lại vừa rất thanh cao mang một vẻ đẹp độc đáo, một phong cách lạ, nét đẹp rất riêng trong tâm hồn và con người của vị lãnh tụ vĩ đại muôn vàn kính yêu của toàn dân tộc Việt Nam ta.
Đến mùa hoa nở,thường thì cuối Hạ đầu Thu, búp khẽ khàng khép chặt những cánh hoa dần bung rộng ra tứ phía để lộ nhị vàng bị ẩn nấp bên trong, nhị mềm xốp lộ ra những hạt sen bùi bùi nhờ có gió lay động đưa mùi hương bay ra xa thoang thoảng ngan ngát hương sen.
Các cô thôn nữ Phù Sa xứ
Thị Xinh, Nhật Hà, Diệu Trang đang du thuyền trên đập Pa Ra
Khi ấy, các cô gái thôn nữ rủ nhau ra đầm du ngoạn, nhìn chiếc áo bà ba đậm chất quê hương cùng tiếng gọi nhau í ới, hầu hết các nàng đều có chung một sở thích là chèo thuyền trên sông nước dạo chơi. Tay chèo ghe tay đùa giỡn nước văng tung tóe. Đứng trước cái đầm không hề nhỏ bọn con gái chúng tôi tha hồ hái hoa, bẻ lá che nắng đội trên đầu. Nếu bạn đi vào dịp trúng mùa thì thi nhau hái búp. Nhìn hạt to nhú ra xung quanh cái búp xanh tròn mà mê.
Sen đã đi vào những tác phẩm thi ca, nhạc, họa và gần gũi với đời sống thường nhật của người dân quê trên khắp các tỉnh, thành trong cả nước nói chung hầu như huyện, xã, thôn, làng nào cũng có thể trồng được nếu có diện tích đất rộng và đủ điều kiện canh tác.
Diệu Trang, Thi Xinh đang say sưa tát nước bên đầm
Nhìn hình ảnh này gợi cho tôi nhớ đến hai câu thơ:
"Hôm qua tát nước đầu đình
Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen..."
Sen không chỉ mang vẻ đẹp tự nhiên đến cho lăng kính của nghệ sĩ mà còn là điểm du lịch hấp dẫn khách tứ phương. Bên cạnh đó sen cũng mang lại hiệu quả kinh tế cao cho những nhà vườn thích kinh doanh trồng nuôi giống cây này. Sáng nào cũng vậy, cứ theo lệ thường,thức dậy lúc 3 giờ, khi mặt trời chưa rạng hẳn, vì ra đồng rất sớm khi màn sương còn dày đặc. Sương lạnh rơi xuống đầm nên chú khoác chiếc áo mưa cho đỡ lạnh. Thế là hai vợ chồng Chú Biểu ra đầm sen thả bẫy cá giăng xuống khu vực có nhiều nước để bắt cá. Lênh đênh vợ chèo chồng thả từng chiếc lưới ống nối đuôi nhau dài hàng mét xuống ao. Công việc cứ thế tiếp diễn vì cuộc sống mưu sinh nơi vùng quê có đầm sen bát ngát Phù Sa.
Công việc thường nhật-V/c Chú Ngô Văn Biểu ra đầm khi bình minh đang lên
Mỗi năm đến mùa thu hoạch, họ có thể hái búp về tẻ ra hạt, hạt lột vỏ và áo ngoài để lộ cái lớp bên trong tròn xoe trắng muốt rồi thọt tim xâu thành chuỗi bán ký ở khắp các chợ, siêu thị…
búp, hạt, áo hạt, tim ,ngó sen
Hoa sen dùng để ướp trà, cách ướp rất giản đơn: Bạn thực hiện ướp trà vào bông sen ngay sau khi hái hoa tươi dưới đầm đem về để đảm bản hương hoa còn đượm nhất. Bạn nhẹ nhàng vén các cánh hoa, để lộ nhụy, sau đó cho trà vào (khoảng từ 15-20 gram mỗi bông), sau đó xếp lại cánh hoa, dùng lá gói trọn bông hoa cho kín, chú ý không gói chặt tay quá đấy nhé. Lá sen non dùng để làm thuốc: thái nhỏ phơi khô để hãm thành trà uống kèm với tim sen giúp cho dễ ngủ.
.jpg)
Trà sen thơm lừng hương sen
Hạt sen đem nấu chè, cháo các loại, có thể làm mứt sen vào dịp tết cổ truyền, làm bánh cốm xanh như ở thủ đô. Ngó sen phần trắng tước ra trộn gỏi… Nhìn chung toàn cây có rất nhiều công dụng và không bỏ sót một bộ phận nào.
Mứt hạt sen Tết cổ truyền
Sen biểu hiện cho phẩm chất cao quý, thanh tao, tinh khiết, trong sáng của con người Việt chúng ta. Dù đi đâu xa tôi vẫn luôn nhớ về quê hương Phù Sa xứ, ngôi làng đã trồng nên một đầm sen bát ngát rợn ngợp và đẹp nhất khi đương mùa. Thật tự hào khi được sinh ra tại một làng quê bình dị, mộc mạc và dịu dàng với vẻ đẹp của sen hồng lấp lánh dưới nắng mai.
Cánh hồng xác pháo mỏng manh
Diệu Trang, Ngọc Dung đang chèo ghe lướt nhẹ trên đầm cùng các bạn nhí
Sen quê tôi chỉ đơn giản là một đầm với diện tích không nhỏ đã làm nên biết bao điều có thể. Và nếu có cơ hội vào dịp rảnh rỗi cuối tuần hay nghỉ hè chẳng hạn, bạn sẽ dừng chân ghé thăm quê hương Quảng Nam, bạn đừng quên tìm đến tổ 4 cuối thôn Phù Sa sát "Pa Ra" ngăn nước (cầu Cửa Khâu) để thăm cánh đồng sen hồng phơi phới vào khoảng độ tháng 5 tháng 6 là lúc đương mùa. Khi ấy bạn tha hồ quan sát, ngắm nhìn và chèo ghe trên dòng nước để lướt nhẹ chui qua quan sát từng thân cây cao dài gắn liền tán lá to nhỏ cùng búp, nụ, hoa, nhị và chụp hình cùng với cả bầu sen sẽ thú vị không kém.
Ngạc nhiên hơn khi có một lần anh chàng họa sĩ từ nơi khác được bạn bè rủ về nhà chơi và vô tình nhìn ra trước nhà là một cánh đầm sen đang khoe áo hồng rực rỡ. Lần đó cậu ấy ra tận nơi để xem thật kỹ và khi trở về vài ngày sau đã cảm nhận và vẽ nên một bức tranh thật sống động với những đường nét hoa văn tinh tế, thích nhất là giọt sương đọng trên lá sen non trong như giọt nước cứ bám chặt trên tán lá to thể hiện sự nâng niu bảo vệ che chở.
Trãnh vẽ cánh đồng sen quê hương Phù Sa
Nếu có dịp về quê nhà xứ Quảng
Bạn dừng chân ghé lại Mông Lãnh làng
Phù Sa xứ Quế Xuân Một khang trang
Có đầm sen hồng mênh mông rộng lớn.
Nếu hết dịch tôi tìm về quê mẹ
Để ngắm nhìn bầu sen tỏa sắc hương
Nét dịu dàng xinh tươi ban sớm
Đón bình minh lên rực rỡ xác pháo hường (hồng).
Kỷ niệm ngày về thăm quê hương Phù Sa xứ
19.05.2021
NHÀNH CỔ NON
18/08/2021
Nhiếp ảnh gia: Ngô Diệu Em
Mẫu ảnh: Thiếu nữ tuổi rất teen
