NÉT CỔ TẠI NGÔI NHÀ 100 TUỔI Ở BUÔN MÊ THUỘT

NÉT CỔ TẠI NGÔI NHÀ 100 TUỔI Ở BUÔN MÊ THUỘT

Lần đầu đến miền đất hứa, xứ sở cà phê nổi tiếng nghe danh đã từ lâu lắm rồi, hôm nay tôi mới có dịp đến thăm và chiêm ngưỡng vẻ đẹp toàn cảnh tại thành phố Buôn Mê Thuộc, một nơi mà chỉ biết qua hình ảnh và du lịch trên màn ảnh nhỏ. Đập vào cặp mắt điểm dừng chân tôi lại thích khám phá nơi cổ xưa nhất ở đây và được biết ngôi nhà 100 tuổi vẫn còn hiện diện, mọi người đến thăm khá đông vào dịp cuối Thu này.

Một màu đen bao phủ quanh ngôi nhà, nhìn kỹ toàn bằng gỗ, các bức rèm thả xuống che đậy toàn bằng tre trúc đan từng tấm, thả lưng chừng, có khi kéo lên rất gọn để lộ ra các vật dụng trưng bày bên trong. Họ đã giới thiệu với chúng tôi bộ chiêng Lào rất quý bằng đồng pha vàng, họ nói: “Ngày trước bộ chiêng này có giá trị bằng hai con voi. Nếu không có voi thì phải đổi cả một đàn bò 50 con. Mà không phải đổi ở vùng cao nguyên này đâu, người ta phải lùa đàn bò sang tận Lào hàng tháng ròng mới đến được nơi đổi chiêng, vì thế mới có tên là chiêng Lào”

Có lẽ nơi đây là kho tàng chứa những đồ vật từ ngày xưa còn lưu trữ lại cho đến ngày nay. Các vật dụng gắn liền với đời sống của đồng bào dân tộc Tây Nguyên qua các thời kỳ vẫn còn nguyên vẹn.

Tự những đôi bàn tay khéo léo mà họ đã tự đan bằng mây tre để tạo ra cái gùi địu sau lưng đựng đồ dùng mỗi khi đi ra đường, lên nương rẫy, chợ búa.

Hình ảnh trái bầu, ống tre trúc cũng được xếp vào bộ sưu tập đồ cổ một thời gian dài gắn bó với cuộc sống của người dân bản địa. Với họ rất gần gũi và thân thiết bên cạnh mỗi ngày. Nhìn những chiếc trống da trâu có sức cuốn hút lạ lùng, bởi sự hàm chứa những công phu và ý nghĩa huyền bí khi làm ra chúng. Chợt nghe họ kể lại rằng: ngày xa xưa, việc chuẩn bị làm trống có khi kéo dài đến vài ba năm. Đầu tiên, chủ nhà chọn trâu, một đực, một cái; trâu đực phải trưởng thành, còn trâu cái phải đẻ được ba lứa mới đúng độ tuổi để lấy da làm trống.

Người ta vào rừng chọn cây sao có gốc thật lớn, nếu chưa làm trống ngay thì mỗi năm phải cúng cho cây một con heo. Đến ngày làm trống, chủ nhà thuê thợ vào rừng đốn cây, phải mất cả tuần đục đẽo mới hình thành thân trống là một khúc cây lớn rỗng ruột. Hai con trâu được đem ra rừng để hóa kiếp, lấy bộ da ngâm bùn trong một tháng mới dùng bịt mặt trống. Ngày rước trống về nhà, gia chủ phải cúng vài con bò, đãi cả buôn ăn uống tưng bừng…

Đồng bào Tây nguyên làm trống phải có một mặt da trâu đực, một mặt da trâu cái, để khi đánh lên có sự giao hòa âm dương, tiếng trống mới vang xa. Trong nhà đồng bào dân tộc, trống được xem là vật linh thiêng hơn cả cồng chiêng, khách lạ vào nhà tự ý vỗ vào trống có thể bị phạt vạ.

Đi một vòng quanh ngôi nhà rất lạnh lẽo, do trải qua nhiều niên đại, nên rất giá trị. Mọi người có dịp ghé thăm quan, tìm hiểu về các món đồ cổ rất ý nghĩa, không ai không ngạc nhiên khi thấy chúng. Nhìn là nhớ lại ngày xưa, cái thời đó rất cần thiết và gắn bó thường nhật. 

Cồng, chiêng, trống, lục bình... các dụng cụ phục vụ cho dịp lễ hội diễn ra hàng năm tại buôn làng. Đồng bào ở đây sinh sống, làm ăn, sinh hoạt bên bản làng văn hóa là nét độc đáo rất riêng của vùng miền núi.

Giờ đây, ở các buôn làng Tây Nguyên còn rất ít trống lắm, nhiều nơi khác bản, người ta không còn xem trống là vật linh thiêng nữa mà bị đem bán, hoặc thậm chí bị vứt đi, thật tiếc thay điều đó.

 Đây là ngôi nhà sàn khá đặc biệt, thu hút khá đông du khách tham quan, tìm hiểu về văn hóa vật thể trong sinh hoạt truyền thống của người Tây nguyên; trong đó có những thứ nay đã thuộc về dĩ vãng.

Hình ảnh tượng trưng cho một bảo tàng thu nhỏ. Ngôi nhà cổ này là nơi trưng bày khá đầy đủ những đồ dùng sinh hoạt truyền thống của người Tây Nguyên. Từ những chiếc ná, xà gạc, đến hàng loạt chiêng, ché lớn nhỏ, các loại gùi, cả những chiếc gùi đặc biệt dùng để gùi chiêng.

Chúng tôi đến đây vào một buổi sáng đẹp trời, vượt ngàn dặm xa từ xứ Quảng lần đầu chạm đất Tây Nguyên, thấy cái gì cũng đẹp, cũng lạ, cũng bắt mắt, đặc biệt chính từ nét cổ xưa đó mà làm cho du khách tứ phương muốn tìm đến để thưởng ngoạn.

Bên hông ngôi nhà cổ rất đẹp, dãy bàn ghế rất mát lạnh, được đặt cố định để du khách dừng chân và ngắm nhìn toàn cảnh nơi đây. 

Mùa này mưa phùn nhẹ rơi vào sáng sớm, từng hạt li ti bay lất phất đâu đây, ngồi nghe tiếng nhạc âm vang núi rừng Tây Nguyên như gọi mời lữ khách, đến mà chẳng muốn rời gót quay đi

Hãy nhìn kỹ ngôi nhà cổ theo kiểu kiến trúc cổ truyền của đồng bào Tây Nguyên nép mình dưới bóng cây xanh, ngắm quanh quẩn không gian, du khách sẽ ngỡ như mình đang ngược dòng thời gian trở về với khung cảnh thanh bình, nên thơ đẫm chất huyền thoại đã từng in dấu ấn vào những bản trường ca thuở xa xưa. Thời đó và bây giờ tuy khác nhau về niên đại, trải qua 100 năm nhưng nét cổ xưa vẫn còn nguyên giá trị của mảnh đất và con người Tây Nguyên, họ vẫn còn giữ mãi truyền thống văn hóa cồng chiêng, bản địa nơi xứ người. 

Team Blog Quảng Nam

Kỷ niệm Tây Nguyên

Đong đầy phút nhớ

Làn đầu chạm ngõ

Muốn ở lại liền.

Theo Ban biên tập

5/11/2022