LỤT XƯA, LŨ NAY. NHỚ VÀ NGẪM!

LỤT XƯA, LŨ NAY. NHỚ VÀ NGẪM!

           Mấy hôm nay, mưa lũ liên tục tấn công các tỉnh miền Trung, trong đó có Thừa Thiên Huế, nơi mà tôi đã từng học tập và sinh sống suốt cả thời Đại học và Cao học. Trong chừng ấy năm ở Huế, tôi đã chứng kiến rất nhiều trận mưa lũ thường xuyên xảy ra tại thành phố đẹp mộng mơ, nơi dòng Hương Giang mềm mại chảy đêm ngày hấp dẫn du khách gần xa. Nhưng khi nhắc đến lũ, lụt ở Huế thì phải kể đến trận lũ, lụt lịch sử năm 1999. Đó là trận lũ, lụt mà chúng tôi, những sinh viên ngoại tỉnh lần đầu tiên chứng kiến và cứ bị ám ảnh mãi. Trận lũ, lụt ấy, những sinh viên ở ngoại trú như chúng tôi, mà lại ở nơi trũng thấp thường hay ngập lụt, đặc biệt, nơi tôi ở trọ là con hẻm sâu, có dòng sông Như Ý, nước cứ chảy mạnh và cuộn xiết, ào ạt như thác đổ thì mức độ nguy hiểm và rủi ro khá cao. Nhớ lại, hồi ấy, chúng tôi liều mình qua vùng nước xiết chảy mạnh và dâng cao lút đầu người để tìm đường sống. Trong đó, tôi là người tiên phong liều mình đi trước trong một hoàn cảnh mà đến giờ nhớ lại vẫn còn rùng mình, không thể tin được.

          Hồi ấy, xóm trọ chúng tôi gồm khoảng hai mươi người cả nam lẫn nữ ở trong một dãy trọ khá thấp, lợp fibro xi măng. Sáng sớm đang ngủ, bỗng nhiên thấy nước cứ nhấp nhấp vào mép giường, tôi và cậu bạn ở cùng nghĩ: - Quái lạ, ai làm đổ nước gì mà ướt hết cả giường nhỉ? Hai thằng chúng tôi tỉnh dậy thì, ôi thôi nước đã sắp sắp mé giường rồi. chúng tôi ngơ ngác nhìn nhau, chưa biết chuyện gì đang xảy ra? Đi ra ngoài hành lang dãy trọ, thấy ai cũng hoảng hốt mới hay là nước lụt đang dâng lên. Chúng tôi, thức nhau dậy. Tuy nhiên, cả dãy trọ vẫn bình thản, ung dung mang ghế ra ngồi uống trà “ngắm nước lụt”, thấy cũng vui vui. Trong suy nghĩ của chúng tôi thì lụt là chuyện bình thường ở Huế và chắc cũng vừa phải rồi rút chứ không lên cao nữa. Ấy vậy mà, đến khoảng giữa buổi sáng thì nước bắt đầu lên nhanh. Chúng tôi giải tán, ai nấy chạy về phòng mình tranh thủ nấu ăn. Đến khoảng giữa trưa thì nước lên quá nhanh, bên trong phòng nước đã lên đến nửa cửa sổ rồi, bên ngoài đường thì nước đã dâng lên quá đầu người. Trong khi đó, phòng trọ thì thấp, nếu mà nước còn lên nữa thì sao đây? Nhất là lúc này ngoài đường nước cứ chảy xiết, mạnh, dâng nhanh và mỗi lúc một cao. Cả đám sinh viên khoảng hai mươi đứa đứng chụm nhau lại nhìn nước dâng trong hoang mang, lo lắng. Tôi nghĩ trong đầu: - Tình tình này nếu cứ chần chừ ở lại thì xác suất chết rất lớn. Phải tìm cách đi đến nơi an toàn hơn thôi. Tôi nhìn sang phía bên kia đường, nơi có ngôi nhà hai tầng, chợt lóe lên giải pháp: - Phải nghĩ cách để sang được ngồi nhà cao tầng đó. Tôi liền gọi bác chủ nhà phía bên kia đường để nhờ bác hỗ trợ khi bọn tôi sang được bên nhà bác. Bác rất vui vẻ, sẵn sàng tiếp nhận chúng tôi. Thế là vui rồi! Nhưng có điều, nước ngoài đường đã cao hơn đầu người và chảy cuồn cuộn, chảy xiết mạnh nên việc đi chuyển sang lúc này là không thể. Thế rồi, tôi đi tìm được một khúc tre dài và gác từ tường bên này sang bên kia để mọi người nắm mà đi chuyển qua nhưng cũng ai sợ hãi, chẳng ai dám qua. Tôi tiếp tục đi tìm được một sợi dây thừng mà may mắn nhớ ra là có trong chiếc rương gỗ của tôi rồi cột đầu cây tre vào bên này tường, sau đó ném sang bên kia nhờ bác chủ nhà cột vào đầu tre và tường bên ấy. Vậy là có cả cọc tre, có cả dây thừng, cũng khá yên tâm rồi đấy nhỉ. Nhưng mọi người cũng không ai dám qua, dường như họ chưa tự tin, mặc dù, mình biết, nhiều người biết bơi, ngay cả cậu bạn thân nhất ở cùng phòng quê Quảng Nam biết bơi nhưng cũng e ngại. Còn tôi thì chẳng biết bơi nhưng vẫn cả quyết với mọi người: - Ở lại nhiều khả năng sẽ chết, đi sẽ còn đường sống, mặc dù sẽ nguy hiểm nhưng cũng phải đi. Nói rồi, tôi vừa nắm dây, vừa bám vào cây mà sang, đến khoảng nửa đường, dòng nước chảy xiết mạnh quá, tôi phải dừng lại để gắng sức vượt qua thời khắc nguy hiểm này, nếu không quyết tâm, nỗ lực, gắng sức để trụ lại thì dòng nước đã cuốn trôi. Và, cuối cùng, tôi đã chiến thắng. Khi tôi sang được bên phía nhà tầng bên kia trót lọt thì bên nhà trọ mọi người mới thở phào nhẹ nhõm và dắt nhau qua, bởi, khi đó họ mới tin là sang được bằng cách ấy và không đến nỗi phải bỏ mạng.

          Và, chúng tôi đã nỗ lực di chuyển trót lọt khoảng hai mươi sinh viên cả nam lẫn nữ sang trú, lánh tại ngôi nhà hai tầng bên kia đường. Khi chúng tôi sang thì đã có một số người dân trong xóm nhà cửa còn tạm bợ đã sang trước, họ nhìn chúng tôi với ánh mắt hết sức đồng cảm. Chúng tôi cùng với họ, tổng khoảng ba, bốn chục người gì đó tá túc ở tại ngôi nhà “tình thương” ấy ba khoảng ba ngày từ 1/11- 3/11/1999. Ngày đầu, chủ nhà còn ít gạo nấu cháo cầm hơi cho mọi người. Tiếp đó là đến khoản mì tôm. Cuối cùng, những ngày sau đó gạo hết không còn một hột, mì tôm cũng chẳng còn một sợi nào. Chúng tôi phải chịu cảnh nhịn đói. Lúc này, thú thật rất mong có được một sự trợ giúp nào đó từ bên ngoài, nhưng hầu như không thấy. Sau đó, nước rút được chút, chúng tôi ai nấy tranh thủ lội nước về lại căn phòng trọ của mình xem có còn gì sót lại để mang sang ăn. Nhưng nghiệt ngã thay, tất cả nồi niêu xoong chảo, bát đũa, chiếc bếp dầu cùng mọi thứ đồ đạc đã trôi lềnh bềnh trong nước. Chúng tôi đang cố vớt được cái gì hay cái nấy thì nước lại dâng lên, lại hối nhau chạy sang trở lại ngôi nhà “tình thương” gấp. Kỷ niệm nhớ mãi là chúng tôi “được” ngủ chung với mấy chú chó đang mùa thay lông, chúng trông rất kinh và mùi thì hôi như cú nhưng được cái rất mến khách. Có cô bạn ngủ quên, tỉnh dậy, thấy chú chó đang nằm cuộn tròn trong người mà khiếp vía. Tôi thiếp đi, tỉnh dậy cũng thấy một chú chó mình trọc lóc đang nằm phía trên đầu mình, nhưng tự động viên mình không sao, có chỗ nằm là may lắm rồi. Nước mỗi ngày một dâng cao, ngập gần hết lầu một, chúng tôi ai cũng cầu mong nước đừng lên nữa, đến lầu hai thì chắc hết đường rồi. May mà nước chỉ dừng đến đó rồi rút. Sau lụt, ra đường thấy lợn, gà, gia súc, gia cầm nằm chết nằm la liệt. Cũng nghe thông tin, có một số sinh viên bị ngập lụt phải bỏ mạng, thậm chí trôi ra Sông Hương và người ta vớt được đem quan tài để la liệt trước cổng trường Quốc Học. Thật là thương tâm!

         Buổi sáng, ngày đầu tiên sau lụt, chúng tôi nghe thông báo và lên Ban Quản lý Ký túc xá Đội Cung của Trường Đại học Sư phạm Huế chờ từ sáng đến trưa, chen chúc nhau mới nhận mỗi sinh viên được 3 hay 4 gói mì tôm gì đó, ai con gia đình chính sách thì nhận thêm được vài ký gạo. Thú thật, vào hoàn ảnh ấy, có tiền cũng chẳng có gì mà mua, người ta cho được cái gì thì ơn cái nấy, không được phép chê ít, nhiều. Thật may mắn là bố tôi ở quê đã nhanh chóng gửi qua Bưu điện vào cho tôi một gói cá khô loại cá cơm ấy (Quê tôi vùng biển mà). Thật là mừng khôn tả, như chết đuối gặp được phao, tôi và anh bạn cùng phòng (Bây giờ cậu ấy đang là quan chức ở Quảng Nam, không biết cậu ấy có còn nhớ không?) hét lên: - Vậy là sống rồi! Và, chúng tôi sống qua ngày sau trận lụt lịch sử ấy bằng những con cá khô của quê nhà “cấp cứu” kịp thời.

         Còn nhớ, sau trận lũ lụt ấy, chúng tôi theo lời kêu gọi của Đoàn trường Đại học Sư phạm Huế đã xung phong tình nguyện ra quân giúp đỡ những vùng bị lũ lụt nặng để giúp nhân dân khắc phục hậu quả của lũ lụt. Không đâu xa, ngay những trường học trong thành phố mà bùn đất cũng chất đống lại lên đến cửa sổ lớp học. Chúng tôi giúp nhân dân xúc bùn đất và dọn dẹp một số nơi, đặc biệt là các trường học trong khu vực thành phố cơ bản xong thì sau đó lại tiếp tục đi lên những vùng xa ngoại thành của thành phố Huế, nơi vùng núi xa xôi bị lũ quét rất nặng, thiệt hại rất nhiều về người và tài sản. Hình ảnh mà tôi nhớ mãi là đường đi đồi dốc, lại đất bùn đỏ sau mưa lũ, trơn ơi là trơn, trèo lên trượt xuống nhưng cũng cố bám để đến với bà con vùng sâu vùng xa, vì nơi ấy họ đang cần mình. Để lại dấu ấn đậm nhất là hình ảnh những ngôi nhà ven sông ở một huyện ngoại thành đã bị lũ cuốn trôi tan hoang, cột nhà một nơi, kèo nhà một chốn, ngói cũng bay tứ tung, viên còn viên vỡ,…Chúng tôi đi nhặt lại từng cây cột, từng cái kèo nhà, từng cây gỗ, từng viên ngói, nói chung cái gì còn được thì gom về rồi dựng lên lại được một số ngôi nhà để bà con về ở chung với nhau tạm, còn hơn là họ phải sống cảnh màn trời, chiếu đất. Và, khi dựng xong được những ngôi nhà thì bà con vui ơi là vui. Cảm động nhất là sau khi hỗ trợ bà con có nơi ở, chúng tôi được bà con đãi bằng bữa cơm trắng ăn với muối vừng được làm từ lạc đâm nhỏ trộn với muối. Trời ạ! Bữa ăn tuy đơn sơ đạm bạc vậy thôi mà cảm giác lúc đó sao mà nó ngon đến thế. Ngon đến nỗi đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ cái màu trắng tinh của cơm nóng bốc hơi và mùi thơm của muối vừng quyến rũ. Hay là vì còn nhớ mãi về tình cảm của bà con dành cho chúng tôi. Hay là vì còn nhớ mãi một việc làm có ý nghĩa trong cuộc đời sinh viên chúng tôi. Dù sao, đó cũng là những kỷ niệm đẹp tuyệt vời không bao giờ phai mờ trong kí ức của chúng tôi.

          Đến giờ và có lẽ mãi về sau, chúng tôi vẫn còn bị ám ảnh về trận lụt năm ấy. Hồi đó, chúng tôi nghĩ rằng, trận lụt ấy có lẽ là lớn nhất trong lịch sử và khó có một trận lụt nào lớn hơn. Ai ngờ, những năm sau này, và ngay tại thời điểm này đây, lũ lụt vẫn đang uy hiếp Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, Quảng Bình, Quảng Nam, Đà Nẵng và một số tỉnh miền Trung, thậm chí còn vượt đỉnh trận lũ lụt lịch sử năm 1999. Thật thương cho bà con miền Trung mình quá. Khúc ruột của đất nước vừa mới chống chọi với đợt dịch bệnh Covid-19 xong, giờ lại phải tiếp tục hứng chịu bão, lũ, thiên tai. Chợt nhớ về câu chuyện Truyền thuyết xưa, lòng tự nhủ lòng: - Sơn Tinh ơi, hãy trả nàng Mỵ Nương gấp đi thôi đừng để Thủy Tinh hằng năm cứ phải đi tìm nàng nữa. Trở lại với hiện tại, lòng cũng tự nhủ lòng: - Con người ơi, hãy sống có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng, trái đất, hành tinh này với, đừng để hằng năm, đồng loại của mình phải hứng chịu những sự nổi giận của mẹ thiên nhiên nữa.

          Và, chúng ta thấy trên truyền hình, báo chí và các trang mạng xã hội đưa tin, hình ảnh về sự chống chọi của bà con với bão, lũ, có gia đình thì dời lên tận gác mái nhà mình, dù ngôi nhà chẳng chắc chắn bao nhiêu để tránh lũ; những con heo (lợn) thì được đưa lên tận giường để nằm; rồi hình ảnh bà con dùng ghe, thuyền di chuyển để giúp nhau đến nơi an toàn hơn; một số trang mạng, tổ chức từ thiện thì kêu gọi sự ủng hộ của mọi người để mua lương thực, thực phẩm hỗ trợ bà con vùng lũ,…Quả thật, những điều đó đã hun đúc nên đức tính can trường, chịu thương, chịu khó, vượt qua gian nan, thử thách, biết yêu thương, đùm bọc lẫn nhau để tồn tại và đứng vững trong cuộc sống của người dân Việt Nam, nhất là bà con các tỉnh miền Trung.

          Hai mươi mốt năm đã trôi qua, thời gian trôi nhanh như nước lũ lên vậy. Xin được chia sẻ kỷ niệm với những ai cùng thời và cùng chịu trận lụt lịch sử ấy. Và, cũng mong rằng, bão lũ năm nay sớm qua mau để bà con miền Trung sớm ổn định cuộc sống, lao động sản xuất, góp phần cùng cả nước khắc phục những thiệt hại sau hai đợt dịch bệnh Covid-19 tấn công và tiếp đến là những trận bão lũ hoành hành.

            Đà Thành, ngày mưa bão, lũ, lụt - Chủ nhật, 11/10/2020.

Một số hình ảnh về trận lũ lụt năm 1999:(2 hình này)

Lũ lụt tháng 10 năm 2020:(4 hình dưới)

Đặng Phúc Hậu

*Cám ơn TG đã gởi bài về Blogquangnam