Lắng nghe điệu hát bài chòi

08/06/2021 09:21 326

Bài chòi là một trò chơi dân gian nổi tiếng ở miền Trung, gắn liền với các ngày lễ tết và hội hè. Sau này, bài chòi đã được phát triển thành một loại hình sân khấu ca kịch. Và trở thành di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2017.

 

Bài chòi là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

 

Tôi vẫn còn nhớ những ngày bé, tôi cứ háo hức tới tết để được đi chơi bài chòi. Tôi mê các câu hát của cô chú quản trò. Và hớn hở khi mình được nhận cờ, về đích. Bây giờ tôi vẫn còn nhớ như in cảm giác vui sướng khi được tham gia chơi bài chòi.

 

Hồi đó tôi được má dắt đến nhà văn hóa xã để vui xuân. Những đứa trẻ khác thì chọn chơi đu quay, gắp gấu bông. Còn tôi thì rủ má chơi trò chơi lớn hơn so với tuổi của mình - bài chòi. Lúc đó tôi và má cùng ngồi trong một cái chòi nhỏ như là ngôi nhà tí hon của mình vậy. Xung quanh là các cô chú hàng xóm cũng có căn nhà tương tự như nhà tôi.

 

Chòi và quẻ là 2 vật không thể thiếu của trò chơi dân gian này

 

Sau khi đã ổn định vị trí trên căn lều cao chừng 1 mét, mỗi người được phát một tấm bảng. Nó có kích thước vừa bằng bàn tay người lớn và được làm bằng gỗ. Trên bảng có tên và hình dáng của ba con bất kỳ. Sau đó sẽ có một hoặc hai người mặc áo bà ba, áo dài khăn đóng đứng ở giữa và xướng những câu hát. Tôi chú ý thấy người quản trò rút một tấm bảng trong hộp tre và vang lên những câu hát vui tai.

 

Tôi không rõ người ta hát gì, chỉ biết rằng khi cô chú kết thúc điệu hò có hô tên một con nào đó. Nhiệm vụ của tôi là tập trung lắng nghe và so sánh xem có khớp với con trên bảng mình hay không. Sau này lớn lên tôi mới biết những quản trò thường hát một bài song thất lục bát hay lục bát để gọi tên các con trong quẻ. Tổng cộng có 30 con, nào là: nhất trò, nhất nọc, rối, nhì bính, bành hai… Chẳng hạn sẽ có những câu như này “Rượu say mất hết tính người/ Cờ bạc, hút hít, vương rồi khó gỡ ra/Sạch túi rồi đến sạch nhà/Bí đường, tắt lối phải ra làm liều” Đó là câu hát hô con Nhì bính. Thường thì mỗi câu hát luôn gắn với một ý nghĩa hài hước, mang đến nhiều tiếng cười cho bà con.

 

Hội An vẫn còn lưu giữ trò chơi dân gian Bài Chòi độc đáo

 

Khi quản trò hô trùng với con trong quẻ mình, người chơi hô to và đưa tay lên để ra dấu cho người tổ chức đến phát cờ. Mỗi lần như vậy người chơi sẽ nhận được một lá cờ màu vàng. Ai là người thu thập đủ ba lá cờ vàng trước sẽ nhận cờ đỏ chiến thắng. Như vậy là kết thúc một hội. Thường khi mua vé sẽ có khoảng ba hội chơi. Vì thế “thua keo này ta bày keo khác”. Tức là bạn vẫn còn cơ hội gỡ gạc ở những hội sau.

 

Hồi bé tôi chơi với má khoảng 10 nghìn đồng/ 1 vé. Gần đây tôi chơi ở phố cổ Hội An một vé 50 nghìn đồng. Theo tôi, mức giá này khá rẻ so với một địa điểm du lịch nổi tiếng. Hơn nữa, người chiến thắng của mỗi hội sẽ nhận được tiền hoặc quà. Lúc tôi chơi ở Hội An, may mắn về đích và nhận được một chiếc đèn lồng xinh xắn.

 

Bài chòi là một trò chơi dân gian bình dị, gắn liền với người nông dân vùng đất “chưa mưa đã thấm”. Đến nay, bài chòi chỉ còn lại ở một số địa phương và thường được tổ chức mỗi dịp tết đến xuân về. Riêng Hội An vẫn còn phát triển và lưu giữ di sản phi vật thể này. Là một món ăn tinh thần đầy dân dã gửi đến khách du lịch và người dân cả nước.

 

XUÂN BÌNH

BÀI VIẾT NỔI BẬT

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đường 24/3, Phường Phường An Mỹ, Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam

Về Ái Nghĩa ăn mỳ Quảng

Về Ái Nghĩa ăn mỳ Quảng

, , Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam

Quê hương trong lòng người xứ Quảng

Quê hương trong lòng người xứ Quảng

, Phường Phường Tân Thạnh, Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam

Vẻ đẹp phố cổ Hội An trầm mặc, yên bình

Vẻ đẹp phố cổ Hội An trầm mặc, yên bình

, , Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Đường 24/3, Phường Phường An Mỹ, Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam

Về Ái Nghĩa ăn mỳ Quảng
Về Ái Nghĩa ăn mỳ Quảng

, , Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam

Quê hương trong lòng người xứ Quảng
Quê hương trong lòng người xứ Quảng

, Phường Phường Tân Thạnh, Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam

Vẻ đẹp phố cổ Hội An trầm mặc, yên bình
Vẻ đẹp phố cổ Hội An trầm mặc, yên bình

, , Thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam